از دیپلماسی استانی تا «جزیره سبز» در قلب اقتصاد مکران/ وقتی صنعت و دانش کنار هم ایستادند
به گزارش خبرنگار تابناک از استان هرمزگان، وقتی از اقتصاد دریاپایه سخن میگوییم، اگر قرار باشد این مفهوم از سطح شعار عبور کند، باید جایی همه بازیگران اصلی آن همزمان دیده شوند؛ سرمایهگذار، صنعتگر، دانشگاه، نهاد سیاستگذار، بانک، منطقه آزاد و جامعه محلی.
هفتمین نمایشگاه ملی «ایرانجان هرمزگان» با محور فرصتهای دریاپایه خلیج فارس و مکران که از چهارم تا هشتم بهمنماه در بندرعباس برگزار شد، رویدادی که در آن دقیقاً تلاش شد چنین تصویر جامعی به نمایش گذاشته شود؛ تصویری از استانی که با بیش از ۹۰۰ کیلومتر مرز آبی و ۱۴ جزیره، نه حاشیه جغرافیای ایران، بلکه متن راهبردی آن است.
همنشینی بیسابقه سرمایه، صنعت و دانش
یکی از وجوه متمایز این رویداد، حضور همزمان بنگاههای بزرگ سرمایهگذاری، بانکها، صنایع مادر، پارکهای علم و فناوری، دانشگاهها و مناطق آزاد و ویژه اقتصادی بود. در فضای نمایشگاه، از صنایع فولاد و آلومینیوم گرفته تا شرکتهای فناور حوزه محیطزیست، از فعالان شیلات و گردشگری دریایی تا مجموعههای لجستیکی و بندری، همگی در یک زنجیره بههمپیوسته معرفی شدند.
هرمزگان با برخورداری از دو منطقه آزاد (کیش و قشم) و پنج منطقه ویژه اقتصادی، بههمراه سهم ۵۳ درصدی از پهنه راهبردی مکران، ظرفیت کمنظیری برای تبدیل شدن به کانون پیوند «تولید، ترانزیت و تجارت» دارد. آنچه در این نمایشگاه برجسته شد، تلاش برای کوتاه کردن فاصله میان ایده و اجرا بود؛ جایی که دانشگاه در کنار صنعت ایستاد و بانک در کنار تولیدکننده.
دیپلماسی استانی؛ از مفهوم تا اقدام
در حاشیه این رویداد، امضای مجموعهای از تفاهمنامههای راهبردی نشان داد که برگزارکنندگان صرفاً به نمایش ظرفیتها بسنده نکردهاند. مهمترین این اسناد، تفاهمنامه میان وزارت امور خارجه و استانداری هرمزگان بود؛ توافقی که با هدف تقویت روابط خارجی استان در عرصههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و ارتقای جایگاه بینالمللی آن به امضا رسید.
این تفاهمنامه را «وحید جلالزاده» معاون کنسولی، مجلس و امور ایرانیان وزارت امور خارجه و رئیس ستاد دیپلماسی استانی، و «محمد آشوری» تازیانی استاندار هرمزگان امضا کردند. معرفی حداکثری ظرفیتهای استان در سطح بینالمللی، توسعه دیپلماسی استانی و تسهیل خدمات کنسولی برای فعالان اقتصادی از محورهای اصلی این توافق اعلام شد.
جلالزاده در گفتوگو با خبرنگاران، دیپلماسی استانی را «پاسخی خردمندانه و تاریخی به مطالبه فعالان اقتصادی» توصیف کرد و گفت: «توجه به ظرفیتهای مناطق مرزی و ساحلی از توصیههای همیشگی رهبر معظم انقلاب و اولویتهای سیاست خارجی است و امروز در دولت چهاردهم بهصورت هدفمند دنبال میشود.»
وی با تأکید بر جایگاه هرمزگان افزود: «این استان قلب تپنده اقتصاد کشور است؛ در حملونقل، تجارت، گردشگری و صنایع دریایی جایگاهی بیبدیل دارد. امروز در ۳۲ استان دفاتر وزارت امور خارجه فعال است، اما هرمزگان تنها استانی است که سه دفتر در بندرعباس، کیش و قشم دارد؛ این یعنی اهمیت راهبردی آن در معادلات ملی و منطقهای.»
معاون کنسولی، مجلس و امور ایرانیان وزارت امور خارجه همچنین بر ضرورت پیوند ظرفیتهای داخلی با فرصتهای منطقهای تأکید کرد و گفت دیپلماسی استانی میتواند به پلی برای رشد اقتصادی و امنیت پایدار تبدیل شود.
«جزیره سبز»؛ آزمون توسعه پایدار
در حوزه محیطزیست و نوآوری، تفاهمنامهای میان استانداری هرمزگان، پارک علم و فناوری استان و شرکت نوآوران خلاق خلیج فارس برای اجرای پایلوت نخستین «جزیره سبز» ایران در هرمز به امضا رسید. این طرح بر طراحی، سرمایهگذاری، اجرا و پایش پروژهای متمرکز است که قرار است الگویی از گردشگری پایدار، نوآوری اجتماعی با مشارکت جامعه محلی و مدیریت هوشمند منابع باشد.
اگر این پروژه از سطح نمادین فراتر رود و به الگوی عملیاتی تبدیل شود، میتواند پاسخ عملی به یکی از چالشهای جدی توسعه دریامحور باشد: چگونه میتوان رشد اقتصادی را با حفاظت از زیستبومهای حساس دریایی همسو کرد؟
تأمین مالی؛ حلقه حیاتی توسعه
در بخش سرمایهگذاری، دو مجموعه بانکی و صنعتی، تفاهمنامهای برای تأمین مالی و سرمایه در گردش یکی از طرحهای این شرکت با حجم سرمایهگذاری هشت هزار میلیارد ریال امضا کردند. همچنین دو مجموعه بانکی و صنعتی دیگر برای تأمین مالی طرحی با حجم پنج هزار میلیارد ریال به توافق رسیدند.
این ارقام، اگرچه در مقیاس ملی شاید بزرگترین سرمایهگذاریها محسوب نشوند، اما از منظر منطقهای نشاندهنده فعال شدن شبکه بانکی در حمایت از صنایع پیشران جنوب کشور است؛ صنایعی که نقش کلیدی در زنجیره صادرات غیرنفتی دارند.
در حوزه کشاورزی و صنایع وابسته نیز تفاهمنامهای میان استانداری، انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی، پارک علم و فناوری و مجتمع آزمایشگاهی کیفیت آزمایش جنوب منعقد شد. هدف، استفاده حداکثری از ظرفیتهای آزمایشگاهی و فناورانه و تسهیل سرمایهگذاری در پروژههای منتخب عنوان شد؛ گامی برای پیوند دادن کشاورزی ساحلی با استانداردهای صادراتی.
هرمزگان؛ از حاشیهنگری به متن توسعه
علی آقامحمدی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در آئین اختتامیه با صراحت گفت: اقتصاد دریاپایه نهتنها یک پروژه اقتصادی، بلکه روایتی از زندگی و شکوفایی مردم است.
وی با اشاره به سهم ۵۳ درصدی هرمزگان از منطقه مکران تأکید کرد که این استان کمتر از ظرفیت واقعی خود مورد توجه قرار گرفته است و میتواند الگویی برای سایر استانها باشد.
آشوری، استاندار هرمزگان نیز با نقد نگاه سنتی به دریا اظهار کرد: ما در کشور نگاه به دریا را ثانوی کرده بودیم، در حالی که دریا خود تولید قدرت میکند.
وی با توصیف هرمزگان بهعنوان «ایران کوچک با ظرفیتهای ایران بزرگ» گفت وجود ۱۴ جزیره، دو منطقه آزاد و پنج منطقه ویژه اقتصادی، این استان را در صدر مناطق توسعهپذیر کشور قرار داده است.
استاندار هرمزگان، نمایشگاه «ایرانجان هرمزگان» را «سکوی پرتاب اقتصاد دریاپایه کشور» دانست و از ساماندهی شش محور اصلی توسعه دریایی و شکلگیری همافزایی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای مدنی و بخش خصوصی خبر داد؛ روندی که به گفته او فرآیند سرمایهگذاری را کوتاهتر و کارآمدتر کرده است.
آزمون اصلی پس از خاموش شدن چراغها
نمایشگاهها ذاتاً صحنه نمایشاند؛ اما آنچه اهمیت دارد، سرنوشت تفاهمنامهها و وعدهها پس از جمع شدن غرفههاست. هرمزگان با موقعیت ژئوپلیتیکی، زیرساختهای بندری و ظرفیتهای انسانی خود، بیتردید یکی از مهمترین نقاط اتکای اقتصاد دریامحور ایران است. با این حال، تحقق «قلب تپنده اقتصاد دریاپایه» بودن، نیازمند تداوم هماهنگی میان دیپلماسی، سرمایهگذاری، دانش و مدیریت محیطزیست است.
اگر دیپلماسی استانی از سطح گفتار به شبکهای فعال برای جذب سرمایه و فناوری تبدیل شود، اگر پروژههایی مانند «جزیره سبز» به الگوهای عملیاتی توسعه پایدار بدل شوند و اگر تأمین مالی صنایع پیشران با اصلاح ساختارهای اداری و تسهیلگری واقعی همراه شود، آنگاه میتوان گفت بندرعباس تنها میزبان یک نمایشگاه نبوده، بلکه نقطه عزیمت فصلی تازه در اقتصاد دریاپایه ایران شده است.
در غیر این صورت، این رویداد نیز به فهرست بلند همایشهایی خواهد پیوست که بیش از آنکه موتور توسعه باشند، ویترین امید بودهاند. اکنون چشمها به اجرای تعهدات و استمرار این همافزایی دوخته شده است؛ جایی که آینده اقتصاد دریامحور ایران، از سواحل خلیج فارس و مکران، آزموده خواهد شد.
گزارش: رضا زرگر
انتهای پیام/